Odzież ochronna

Odzież robocza i ochronna stanowi podstawowy środek ochrony pracy we wszelkich branżach i gałęziach przemysłu. Odzież ochronna jest to odzież okrywająca lub zastępująca odzież osobistą, chroniąca przed określonymi zagrożeniami. Należy ją stosować przy konkretnych pracach, gdzie istnieje zagrożenie zranienia ciała lub przeniknięcia przez skórę szkodliwych substancji. Szczególne niebezpieczeństwo stanowią: wysoka lub niska temperatura, ogień, niebezpieczne substancje chemiczne, prąd elektryczny, wilgoć, słaba widoczność, zagrożenie mechaniczne, biologiczne itp. Poszczególne rodzaje odzieży są zaprojektowane jako ochrona przed zagrożeniami występującymi w określonych warunkach pracy.

 

Należy zwrócić uwagę, że do momentu wejścia Polski do Unii Europejskiej, większość ubrań zawodowych i pracowniczych była traktowana jako odzież robocza. Typowymi przykładami są niektóre rodzaje ubrań, przeznaczone dla pracowników wykonujących prace, podczas których grozi mocne zabrudzenie nieszkodliwymi dla życia i zdrowia substancjami, przyspieszone niszczenie odzieży, jak również wówczas, gdy wymaga się specjalnej czystości wytwarzanego wyrobu. Taka odzież zaliczana była do odzieży roboczej, nie podlegającej obowiązkowej certyfikacji. Po 1 maja 2004 r. odzież ta podlega Dyrektywie 89/686/EWG i musi spełniać jej wymagania, jednocześnie stając się odzieżą ochronną, najczęściej przyporządkowaną do kategorii I ochrony, a spełnianie wymogów Dyrektywy potwierdza sam producent czy importer danej odzieży. Zgodnie z Dyrektywą 89/686/EWG - podobnie jak inne środki ochrony indywidualnej - odzież ochronną podzielono na trzy kategorie ochrony, w zale-żności od stopnia zagrożenia, przed którymi odzież ma chronić pracownika. Należy jednak pamiętać, że kategoria, do jakiej należy dany wyrób, nie może mieć wpływu na stopień ochrony, lecz jedynie na procedury oceny zgodności z ww. Dyrektywą.

Kategoria I

Odzież ochronna chroniąca przed minimalnymi zagrożeniami

Ubrania należące do tej kategorii są odzieżą o prostej konstrukcji, a ich poziom skuteczności może ocenić sam użytkownik. Jeśli określone zagrożenie narasta, skutki tego mogą być łatwo zidentyfikowane przez pracownika we właściwym czasie. Do tej grupy zalicza się odzież wcześniej zwaną roboczą oraz ubrania z tkanin ochronnych (np. trudnopalnych, kwasoochronnych, pyłochłonnych), nie podlegające procedurze oceny zgodności przez jednostki notyfikowane. Kategoria I obejmuje najczęściej odzież chroniącą przed:
  • zabrudzeniami nieszkodliwymi dla zdrowia, np. środkami czystości o słabym działaniu, którego skutki są łatwo odwracalne (np. fartuchy, kombinezony, ubrania z drelichów, elanobawełny itp.),
  • uszkodzeniami mechanicznymi o powierzchownych skutkach (przykłady j.w.),
  • zagrożeniami związanymi z gorącym czynnikiem o niewielkim stopniu zagrożenia (np. ubrania i fartuchy z tkanin niepalnych lub trudnopalnych),
  • czynnikami atmosferycznymi (np. odzież ocieplana, odzież przeciwdeszczowa).  

Kategoria II

Odzież ochronna nie będąca środkiem ochrony przed minimalnym zagrożeniem (kat. I) ani przed zagrożeniem życia lub zdrowia (kat. III)

Do tej kategorii ochrony zalicza się najczęściej odzież chroniącą przed konkretnym czynnikiem, nie zagrażającym życiu i nie powodującym poważnego i trwałego uszczerbku na zdrowiu pracownika. Do tej grupy zalicza się np.:  
  • odzież chroniącą przed przecięciem (fartuchy antyprzecięciowe, odzież dla pracowników leśnych),
  • odzież dla spawaczy,
  • odzież dla pracowników narażonych na kontakt z silnymi substancjami chemicznymi    (np. w galwanizerniach),
  • odzież ostrzegawcza (np. dla drogowców)  

Kategoria III

Odzież ochronna o złożonej konstrukcji do ochrony przed zagrożeniem życia lub zdrowia pracownika

Kategoria III odzieży ochronnej obejmuje odzież wysoce specjalistyczną, chroniącą przed czynnikami mogącymi spowodować najgroźniejsze następstwa dla użytkownika, a których bezpośrednich skutków działania nie można zidentyfikować w odpowiednim czasie. Do tej grupy należą m.in.:    
  • specjalistyczne kombinezony przeciwchemiczne
  • odzież chroniąca przed promieniowaniem jonizującym, płomieniem, temperaturą powyżej 100°C lub dużymi rozpryskami gorących substancji,
  • odzież chroniąca przed niskimi temperaturami - poniżej 50°C,
  • odzież przeznaczona do pracy pod wysokimi napięciami prądu elektrycznego.
Ze względu na to, jakie części ciała chroni dany element, odzież ochronną dzieli się na:  
  • odzież ochraniającą tułów (komplety ubrań - bluza i spodnie, kombinezony, fartuchy, kurtki, płaszcze, bezrękawniki i in.),
  • odzież chroniącą części tułowia (np. ochraniacze klatki piersiowej, barku, przedramienia itd.),
  • nakrycia głowy (np. kaptury, berety, czapki i in.).

O właściwościach ochronnych odzieży decydują przede wszystkim cechy materiałów,           z których odzież jest wykonana: odpowiednie wykończenie lub impregnowanie, grubość materiału, splot włókien, domieszka włókien specjalistycznych i in.

ODZIEŻ OCHRONNA DLA PRACOWNIKÓW NARAŻONYCH NA DZIAŁANIE CZYNNIKÓW GORĄCYCH

A - niepalność
B - odporność na ciepło
C - odporność na promieniowanie cieplne
D - odporność na rozpryski płynnego aluminium
E - odporność na rozpryski stopionego żelaza

 

Odzież ochronna niepalna/trudnopalna wg PNEN 531 przeznaczona jest dla pracowników narażonych na działanie wysokiej temperatury (z wyłączeniem strażaków i spawaczy) w krótkim czasie. Czynnikami gorącymi mogą być: płomień, ciepło konwekcyjne, promieniowanie cieplne, rozpryski stopionego metalu, gorące przedmioty, iskry itp. Czas palenia odzieży niepalnej powinien być mniejszy niż 2 sekundy. Ubranie takie musi być odpowiednio oznakowane i posiadać klasę ochrony oraz instrukcję użytkowania.

ODZIEŻ OCHRONNA DLA SPAWACZY I OSÓB WYKONUJĄCYCH ZAWODY POKREWNE

Odzież stosowana podczas prac spawalniczych oraz w warunkach, gdzie nie można uniknąć odprysków, ma chronić przed kroplami stopionego metalu, krótkotrwałym działaniem płomienia oraz promieniowaniem ultrafioletowym. Można ją użytkować w sposób ciągły przez 8 godzin. Ubrania wykonane są zwykle z tkanin impregnowanych przeciwpalnie, o odpowiednich właściwościach dielektrycznych oraz odporności na działanie drobnych rozprysków płynnego metalu. Często stosowane przez spawaczy są również specjalne skórzane fartuchy i ochrony poszczególnych części ciała, tułowia, szyi, nóg i ramion. Ubrania dla spawaczy nie powinny mieć kieszeni, a jeśli już je mają, muszą to być kieszenie wewnętrzne lub kryte patką, całkowicie zakrywającą wlot kieszeni. Konieczne jest odpowiednie oznakowanie oraz instrukcja użytkowania odzieży ochronnej dla spawaczy. Użytkowanie odzieży ochronnej dla spawaczy wymaga szczególnej dbałości o właściwe jej stosowanie.

Odzież może wykazywać mniejsze właściwości ochronne, gdy jest zanieczyszczona substancjami palnymi, zmoczona lub zawilgocona.

ODZIEŻ CHEMOOCHRONNA

Odzież chemoochronna ma za zadanie zapewnić ochronę skóry pracownika przed kontaktem ze szkodliwymi substancjami chemicznymi: kwasami, zasadami, ługami, olejami, lakierami itp. Są to często zagrożenia bardzo poważne, mogące spowodować trwałe uszkodzenie ciała lub nawet śmierć. Zapewnia ona ochronę przed chemikaliami w różnych formach: gazów, cieczy, oparów i pyłów. Przy doborze odzieży chemoochronnej należy wziąć pod uwagę rodzaj szkodliwego czynnika chemicznego, jego stężenie oraz intensywność działania. Do dyspozycji mamy odzież ochronną długotrwałego użytku oraz odzież jednorazową. Odzież do użytku krótkotrwałego (jednorazowego) produkowana jest z włóknin i folii, natomiast ubrania do użytku długotrwałego z tkanin powlekanych i impregnowanych. Należy jednak pamiętać, że ubrania te tracą swoje właściwości ochronne po określonej liczbie prań. Przy podziale odzieży ochronnej bierze się pod uwagę stan skupienia szkodliwego czynnika oraz intensywność jego działania na odzież.  

  Normy europejskie przyjęły następujący podział:
  • typ 1 i 2 - Odzież gazoszczelna chroniąca przed działaniem substancji chemicznych w postaci gazów, par, cieczy i drobnych cząstek stałych (PN-EN 943-1 i PN-EN 943-2),
  • typ 3 - Odzież chroniąca przed działaniem strumienia cieczy (PN-EN 463),
  • typ 4 - Odzież chroniąca przed działaniem rozpylonej cieczy (PN-EN 468),
  • typ 5 - Odzież chroniąca przed pyłami, w tym także dla piaskarzy (PN-EN 13982-1, PN-90/P-04996),
  • typ 6 - Odzież chroniąca przed opryskaniem cieczą (prEN 13034).
Odzież chemoochronną zwyczajowo dzieli się również ze względu na rodzaj substancji chemicznej, przed którą ma chronić. Wyróżnia się więc odzież chroniącą przed:
  • kwasami i zasadami nieorganicznymi (kwasem solnym, siarkowym i azotowym, zasadą sodową i potasową),
  • kwasami organicznymi (octowym, mlekowym, mrówkowym),
  • olejami (zwierzęcymi i roślinnymi, mineralnymi),
  • środkami ochrony roślin,
  • farbami i lakierami,
  • rozpuszczalnikami organicznymi (benzen, aceton, toluen). 

ODZIEŻ CHRONIĄCA PRZED CZYNNIKAMI ATMOSFERYCZNYMI I WODĄ

Odzież chroniąca przed czynnikami atmosferycznymi jest najczęściej odzieżą przeciwdeszczową, przeznaczoną dla pracowników pracujących w przestrzeni otwartej (pracownicy budownictwa, służby porządkowe i komunalne, pracujący przy naprawach dróg i torowisk, rolnicy, rybacy itd.).

Ubrania te podzielono na kilka klas, w zależności od ich  nieprzemakalności i stopnia wentylacji. Klasa I - najniższa - przeznaczona jest dla pracowników nie narażonych na intensywne opady i przebywających niedługo na otwartej przestrzeni. Do prac, podczas których pracownik narażony jest na przemoknięcie, przeznaczona jest odzież klasy II, chroniąca przed wodą, jak również przed parą wodną, uniemożliwiającą skórze „oddychanie", a tym samym znacznie zmniejszającą komfort użytkowania odzieży.

Ostatnio pojawiły się wodoszczelne tkaniny paroprzepuszczalne, dzięki którym ubrania uzyskały lepszą wentylację. Odzież wodoochronna klasy III charakteryzuje się najlepszą nieprzemakalnością i wentylacją, a co za tym idzie - posiada wyższe walory użytkowe. Materiały stosowane do produkcji odzieży wodoochronnej są specjalnie impregnowane, powlekane PCW, kauczukiem bądź poliuretanem. Stosuje się też specjalne paroprzepuszczalne laminaty i mikrowłókna, umożliwiające „oddychanie" ubrania.

ODZIEŻ OSTRZEGAWCZA

Odzież ostrzegawcza jest przeznaczona do stosowania w warunkach, w których konieczne jest wizualne sygnalizowanie obecności osoby (zagrożenie związane z potrąceniem, zgnieceniem bądź uderzeniem przez poruszające się maszyny, kierowane przez człowieka samochody, wózki widłowe, dźwigi, suwnice i in.). Z uwagi na fakt, że maszyny charakteryzują się dużą masą i energią, nie jest możliwe stosowanie skutecznych sposobów,  hroniących bezpośrednio przed urazem. Odzież ostrzegawcza ma za zadanie zapobiegać wypadkom poprzez swoją widoczność. Służą do tego przede wszystkim odpowiednie materiały odblaskowe, opasujące poziomo tors, rękawy i nogawki pracownika.

Pasy odblaskowe naszywane są na tło o barwie fluorescencyjnej: żółtej, pomarańczowej lub czerwonej. Odzież ostrzegawcza dzieli się na 3 klasy ze względu na minimalną powierzchnię materiałów odblaskowych umieszczonych na odzieży. Należy jednak mieć na uwadze, że ubrania te, pod wpływem prania i światła, tracą po pewnym czasie swoje właściwości ochronne. Zabrudzone - nie zapewniają odpowiedniej widoczności. Dlatego użytkownicy muszą przestrzegać instrukcji użytkowania i warunków konserwacji dołączonych do odzieży.

Odzież ostrzegawcza dzieli się na 3 klasy ze względu na minimalną powierzchnię materiałów odblaskowych umieszczonych na odzieży. Należy jednak mieć na uwadze, że ubrania te, pod wpływem prania i światła, tracą po pewnym czasie swoje właściwości ochronne. Zabrudzone - nie zapewniają odpowiedniej widoczności. Dlatego użytkownicy muszą przestrzegać instrukcji użytkowania i warunków konserwacji dołączonych do odzieży.

ODZIEŻ OCHRONNA ANTYELEKTROSTATYCZNA

Odzież ochronna chroniąca przed wyładowaniami elektrostatycznymi różni się w zależności od materiału, z którego jest wykonana oraz powiązanej z tym rezystywności powierzchniowej. Odzież może być wykonana z materiałów jednorodnych lub niejednorodnych. Materiały te charakteryzują się tym, że właściwości elektryczne ich składników (nitek, warstw) nie różnią się od siebie w sposób zasadniczy lub zawierają mieszaninę przewodzących włókien. Tkaniny niejednorodne charakteryzują już inne właściwości. Zawierają one niewielkie ilości włókien przewodzących, które są rozmieszczone równomiernie lub są powleczone lub laminowane.  

Właściwości obu składników różnią się od siebie. Materiały niejednorodne ze specjalnymi włóknami przewodzącymi ładunki elektryczne muszą charakteryzować się taką samą rezystywnością powierzchniową jak materiały jednorodne. Nitki przewodzące tworzą na tkaninie siatkę, a odstępy między włóknami nie powinny być większe niż 1 cm. Odzież ochronna antyelektrostatyczna może występować w wersji jedno- lub dwuczęściowej. Powinna ona jednak zawsze okrywać tułów, ramiona i nogi. Ważne jest, aby była tak zaprojektowana, żeby umożliwiała odprowadzanie ładunku poprzez część ubrania oraz zapewniała bezpośredni kontakt ze skórą przewodzącego komponentu w materiale odzieży, np. na szyi i nadgarstkach. Mogą to być również zakończenia ubrania, np. na rękawach, nogawkach spodni czy kołnierzu. Warto pamiętać, że szerokość odsłoniętych powierzchni elementów wykończeniowych (np. zamków) powinna być mniejsza niż 1 cm. Jeśli przewodzący element ubrania nie może kontaktować się ze skórą, to wówczas powinien zostać bezpośrednio uziemiony.

Artykuły odzieżowe chroniące przed warunkami w chłodnych klimatach

EN14058:2004 - Norma EN 14058 określa wymagania i metody badań właściwości ochronnych odzieży i ochronnych artykułów odzieżowych w chłodnym klimacie. Podstawowa izolacja termiczna jest znana. Wartość funkcji maksymalnej temperatury użytkowania na danym poziomie wykonywanych czynności oraz czas ekspozycji są również znane. Typ bielizny użytej do badań jest określony przez odpowiednią literę. (B, C lub R)

Atrybut 1 : Klasa odporności termicznej kompletu (1 do 3)
Jest to zdolność izolacyjna kompletu, oraz odporność termiczna kompletu (Rct)

Atrybut 2 : Klasa Przepuszczalności Powietrza (1 do 3)
Jest to poziom nieprzemakalności odzieży

Atrybut 3 : Odporność na przenikanie wody (1 do 2)
Jest to poziom nieprzemakalności odzieży

Atrybut 4 : Izolacja Termiczna Wynikająca z badanej próbki
Wartość w funkcji maksymalnej temperatury użytkowania dla podanego poziomu aktywności i czasie trwania ekspozycji. Litera podaje typ bielizny używanej do badania (B, C lub R) - 0,170 m?.K/W < Icler < 0,310 m?.K/W

Atrybut 5 : Izolacja Termiczna Wynikająca z badanej próbki
Wartość w funkcji maksymalnej temperatury użytkowania dla podanego poziomu aktywności i czasie trwania ekspozycji. Litera podaje typ bielizny używanej do badania (B, C lub R) - 0,190 m?.K/W < Icle

Odzież ochronna chroniąca przed złymi warunkami pogodowymi

ENV343:1998 - Norma EN 343 określa charakterystyki odzieży ochronnej, chroniącej przed złymi warunkami pogodowymi, przed wiatrem i przed zimnem powyżej -5°C.

Atrybut 1 : Przepuszczalność pary wodnej odpinanej podszewki termicznej (1 do 2)
Jest to poziom oddychalności podszewki termicznej

Atrybut 2 : Odporność termiczna odpinanej podszewki termicznej (1 do 2)
Jest to zdolność izolacyjna podszewki termicznej

Odzież ochronna chroniąca przed zimnem

ENV342:1998 -Norma EN 342 określa wymagania i metody badań parametrów odzieży ochronnej, chroniącej przed zimnem w temperaturach poniżej -5°C. Podstawowa izolacja termiczna jest zmierzona. Dane są również wartości temperatur maksymalnych w trakcie użytkowania, dla danego poziomu aktywności i czasu trwania ekspozycji. Litera określa typ bielizny używanej do badań (A lub B).

Atrybut 1 : Izolacja Termiczna Wynikająca z badanej próbki
Wartość w funkcji maksymalnej temperatury użytkowania dla podanego poziomu aktywności i czasie trwania ekspozycji. Litera podaje typ bielizny używanej do badania (A lub B)

Atrybut 2 : Klasa Przepuszczalności Powietrza (1 do 3)
Jest to poziom nieprzemakalności odzieży

Atrybut 3 : Klasa przepuszczalności pary wodnej (1 do 3)
Jest to poziom oddychalności odzieży

CECHY ODZIEŻY OCHRONNEJ:

Do odzieży ochronnej zaliczana jest również odzież tzw. zawodowa (branżowa), charakterystyczna dla konkretnych branż, np. odzież dla gastronomii, służby zdrowia, hotelarstwa itp. Odzież ochronna występuje w wersji nieocieplanej oraz ocieplanej, ze wzmocnieniami miejsc szczególnie narażonych na uszkodzenia mechaniczne (kolana, łokcie, siedzenie itp.).

Materiały

Odzież ochronna wykonywana jest z różnych materiałów, najczęściej bawełny lub mieszanek tworzyw sztucznych z bawełną.

Bawełna (drelichy) - tkanina naturalna o różnych gramaturach i bardzo dobrych właściwościach użytkowania

Mieszanki bawełniano-poliestrowe i bawełniano-poliamidowe  tkaniny tzw. nowej generacji, składające się z bawełny i włókien poliestrowych bądź poliamidowych, charakteryzujące się zwiększoną odpornością na uszkodzenia mechaniczne oraz wytrzymałością i trwałością, co też pozwala na używanie jej w trudnych warunkach pracy.

Do tkanin bawełniano-poliestrowych należą różnego rodzaju elanobawełny różnych marek i producentów, np. KG 308, Everest, Klopman Indestructible i inne. Specjalnym rodzajem tkanin jest materiał z wykończeniem oleofobowym (tzw. beaver-nylon, którego nazwa pochodzi od pierwszej na polskim rynku tego rodzaju tkaniny). Dzięki specjalnej apreturze odznacza się właściwościami wodo- i olejoodpornymi. Warstwa zewnętrzna materiału składa się głównie z poliamidu, natomiast warstwa wewnętrzna z bawełny. Taka struktura materiału dodatkowo zwiększa odporność na zabrudzenia, jednocześnie zapewnia użytkownikowi komfort noszenia odzieży.

Tkaniny antyelektrostatyczne

Materiały antyelektrostatyczne posiadają najczęściej wplecione specjalne włókna elektroprzewodzące (np. węglowe). Z polskich tkanin należy tu wymienić Kastik. Jest to tkanina bawełniana z domieszką włókien Nitril- Static. Dodatkowo posiada właściwości oleofobowe. Inne tkaniny, stosowane do wyrobu odzieży roboczej: stylony, flanele, polary i in.

Płótna

Popularne płótno stosowane jest do produkcji lekkiej i przewiewnej odzieży ochronnej, głównie dla przemysłu spożywczego, lekkiego i służby zdrowia. Najczęściej z płótna szyje się różnego rodzaju fartuchy, garsonki i dwuczęściowe ubrania np. dla piekarzy, masarzy itp.

Ortaliony

Ortaliony to tkaniny poliestrowe impregnowane wodoodpornie, przeznaczone do produkcji odzieży przeciwdeszczowej i wodoochronnej. Z ortalionów szyje się wierzchnią odzież ochronną, mającą chronić przed wiatrem i deszczem.

Proban®

Tkanina bawełniana wykończona trudnopalnie, przeznaczona na odzież dla pracowników narażonych na działanie czynników gorących oraz spawaczy i osób wykonujących zawody pokrewne. Poza właściwościami ochronnymi charakteryzuje się wysokim komfortem użytkowania ze względu na brak domieszek włókien sztucznych (wymiana powietrza, wchłanianie wilgoci).

Tkaniny chemoodporne

Materiały odporne na działanie substancji chemicznych muszą odpowiadać ściśle określonym parametrom związanym z przesiąkliwością i nie zwilżalnością. Właściwości te uzyskuje się dzięki odpowiedniemu wykończeniu (impregnowaniu). Jedną z najbardziej popularnych tkanin kwasoochronnych jest Tytan, będący mieszanką poliestru z bawełną. Przeznaczony jest do produkcji odzieży chroniącej przed rozcieńczonymi kwasami i zasadami. Do ochrony przed pyłami oraz piaskowania można stosować nieprzepuszczający maleńkich cząstek stałych bawełniany materiał o nazwie Pyton. Swoje właściwości zawdzięcza specjalnemu gęstemu splotowi włókien, zachowując jednak w dużym stopniu zdolność do przepuszczania  powietrza.

ROZMIARY ODZIEŻY OCHRONNEJ

Odzież robocza i ochronna powinna być odpowiednio oznakowana pod względem rozmiarów. Wymiary użytkownika podaje się w centymetrach. Poszczególny rodzaj odzieży wymaga odpowiednich wymiarów (wzrost, obwód klatki piersiowej, talii itd.). Podstawowe (minimalne) wymagania przedstawia Tabela Wymiary odzieży. Szczegółowych informacji nt. rozmiarów odzieży udzielą handlowcy. Przedziały wymiarów wzrostu oraz obwodów klatki piersiowej i talii określają odpowiednie normy. Przedziały te można stosować w przeróżnych kombinacjach. Dotyczy to odzieży produkowanej seryjnie. Odzież dla pracowników o wymiarach nietypowych szyta jest z reguły na specjalne zamówienie.

Copyrights © Protective Środki Ochrony pracy